Lift in de VvE: onderhoud, modernisering en vervanging

Een liftinstallatie gaat bij goed onderhoud lang mee, maar niet oneindig. In de praktijk wordt een lift ergens tussen de twintig en veertig jaar na plaatsing gemoderniseerd of vervangen, afhankelijk van type, gebruiksintensiteit en de beschikbaarheid van onderdelen.

Modernisering betekent dat de schacht en de kooi blijven, maar dat besturing, aandrijving, deuren en veiligheidsvoorzieningen worden vernieuwd. Volledige vervanging is ingrijpender en duurder, en betekent dat het gebouw tijdens de werkzaamheden weken zonder lift zit.

Een aparte kostenpost is het niet meer verkrijgbaar zijn van onderdelen. Bij oudere installaties komt het voor dat een storing niet meer eenvoudig te verhelpen is, waardoor vervanging plotseling urgent wordt in plaats van gepland.

Liften vallen onder het Warenwetbesluit liften. Een liftinstallatie moet periodiek worden gekeurd door een aangewezen keuringsinstantie; van die keuring hoort een certificaat te zijn. Daarnaast is er vrijwel altijd een onderhoudscontract met een liftbedrijf.

Onderhoudscontracten verschillen sterk. Een basiscontract dekt alleen periodieke inspectie en smering; een all-in contract dekt ook onderdelen, storingen en soms 24-uursbereikbaarheid. Het verschil in jaarlast kan een veelvoud zijn — en het verschil in onverwachte rekeningen ook.

Let ook op de looptijd en de opzegtermijn. Langlopende contracten met een automatische verlenging en een prijsindexatie komen veel voor. Ze zijn niet per se ongunstig, maar een vereniging die de voorwaarden niet kent, betaalt zelden de scherpste prijs.

In de praktijk zie ik dat de lift in oudere meerjarenonderhoudsplannen ontbreekt of met een symbolisch bedrag is opgenomen. De reden is bijna altijd hetzelfde: het MJOP is ooit opgesteld met een horizon van tien jaar, de lift viel daar destijds buiten, en bij actualisatie is de post overgenomen zonder herberekening.

Een tweede terugkerend beeld: een toename van het aantal storingen in de twee tot drie jaar vóór vervanging. Dat is zichtbaar in de notulen, waar dan opmerkingen staan over de lift die 'weer stil stond'. Dat is een van de betrouwbaarste vroege signalen die er zijn, en het staat nergens in een technisch rapport.

Een derde punt dat vaak wordt vergeten: de bijkomende kosten. Bij vervanging komen er zaken bij die niet in de offerte van het liftbedrijf staan — bouwkundige aanpassingen aan de schacht, elektra, brandveiligheidseisen, een tijdelijke voorziening voor minder mobiele bewoners. Die posten komen boven op het geraamde bedrag.

Wat kopers over het hoofd zien: bij de vraag wie meebetaalt gaat men uit van wat redelijk voelt, niet van wat er in de akte staat. Sommige splitsingsakten kennen een aparte verdeelsleutel waarbij bewoners van de begane grond minder of niet meebetalen aan liftkosten. Veel andere akten verdelen álles naar breukdeel — ook de lift. Dat maakt voor een benedenwoning een aanzienlijk verschil.

U kunt kort na de overdracht te maken krijgen met een eenmalige bijdrage voor een vervanging die al jaren aan zat te komen maar nooit is gereserveerd.

U kunt in een complex kopen waar de lift langdurig buiten gebruik gaat tijdens de werkzaamheden — bij een appartement op een hoge verdieping is dat niet alleen ongemak, het beïnvloedt ook de verhuurbaarheid en verkoopbaarheid in die periode.

U kunt meebetalen aan een installatie waar u zelf nauwelijks gebruik van maakt, zonder dat u dat vooraf wist, doordat de akte alles naar breukdeel verdeelt.

En u loopt het risico op structureel hogere servicekosten dan waarmee u rekende, als blijkt dat het onderhoudscontract onvoldoende dekt en storingen per keer worden gefactureerd.

Zoek in het MJOP de post lift: bedrag, jaartal en of het om modernisering of vervanging gaat. Ontbreekt de post bij een complex met een lift van twintig jaar of ouder, dan is het MJOP niet compleet.

Vraag om het laatste keuringscertificaat en om het onderhoudscontract, inclusief looptijd en dekkingsomvang.

Lees de notulen van de laatste drie jaar op meldingen over storingen en stilstand.

Controleer in de splitsingsakte hoe liftkosten worden verdeeld.

Vraag naar het bouwjaar van de installatie zelf — dat wijkt bij gerenoveerde complexen vaak af van het bouwjaar van het pand.